SIDA – pošast modernog doba

HIV se može preneti na tri načina: seksualnim odnosom, preko krvi i sa majke na potomstvo

Nije se tako davno pojavila priča o bolesti skoro kataklizmičnih razmera koja se za kratko vreme raširila po Africi, a ubrzo i po ostatku sveta. SIDA (bolest stečenog imunološkog deficita) ili na engleskom AIDS, je završna faza dugotrajne infekcije izazvane virusom HIV (virus humane imunološke deficijencije).

Prvi slučajevi ove bolesti su opisani 1981. godine, od kada se ona naglo širi poprimajući svetske razmere. Godišnje se registruju milioni novoinficiranih osoba, a među njima je znatan broj dece mlađe od 15 godina. Dodatno je poražavajuće što u nekim zemljama, posebno centralnoafričkim, zbog gubitka radno sposobne populacije (pošto oboljevaju pretežno mladi), ima značajan uticaj na ekonomski razvoj ovih regiona.

HIV se može preneti na tri načina: seksualnim odnosom, preko krvi i sa majke na potomstvo.

Seksualni način: U prvoj deceniji epidemije učestalost HIV infekcije je bila daleko veća među muškarcima (zbog homoseksualnih odnosa). Zastupljenost infekcije je potom bila podjednaka kod oba pola (heteroseksualni odnosi). Poslednjih godina sve je više inficiranih žena, a rizik od seksualnog prenošenja je veći upravo kod nas, pripadnica nežnijeg pola.

Prenošenje preko krvi: Obaveznim proveravanjem dobrovoljnih davalaca krvi na prisustvo HIV antitela, rizik od ove infekcije je sveden na minimum kod davanja transfuzije krvi i krvnih derivata. Veliki značaj u epidemiji bolesti ima korišćenje zajedničkog pribora (špriceva) za spravljanje i korišćenje narkotika venskim putem. Takođe, i ubod zaraženim predmetima nosi manji rizik od oboljevanja. Mogućnost HIV infekcije pri kontaktu sa zaraženom krvi, na sluzokožama i delom oštećenoj koži je minimalna, a preko zdrave kože do sada nije potvrđeno obolevanje.

Prenošenje sa majke na dete: Do infekcije ploda može doći preko materice, tokom porođaja i dojenjem. Dokazano je da do infekcije ploda dolazi najcešće pred porođaj kao i u toku istog. Ipak, dobra vest je da se sa velikim uspehom koriste određeni lekovi, koji smanjuju mogućnost infekcije novorođenčeta, uz porođaj carskim rezom i veštačkom ishranom bebe.

Do pojave AIDS-a dolazi uglavnom nekoliko godina nakon prodora HIV-a u organizam. Smatra se da je period inkubacije od nekoliko meseci pa do 15 godina. Sve zavisi od imunološkog odgovora organizma domaćina na HIV i od nekih odlika virusa.

HIV infekcija može biti bez tegoba (asimptomatska) u početku, a potom se javljaju tegobe opšte prirode i one vezane za obolele organe. Infektivne komplikacije, kao posledica smanjene otpornosti organizma u sklopu HIV infekcije, su na plućima, sistemu za varenje, nervnom sistemu i koži. Maligni tumori su takođe česti pratioci ove bolesti. Infekcije su uzrokovane bakterijama, virusima i gljivicama.

Subjektivne tegobe su različite i vezane su za organ ili sistem organa koji je zahvaćen. Intenzitet tegoba progredira uz sve znake opšte slabosti, često i povišenom telesnom temperaturom. Na SIDU (razvijenu bolest imunološke slabosti) treba sumnjati kada oboleli uz masu subjektivnih sumnjivih tegoba ima i određene vidljive promene (beličaste masivne naslage na jeziku ili na koži u formi Herpes zostera, oko genitalija i čmara, bradavice i slično). Takođe treba sumnjati ukoliko je prethodilo rizično seksualno ponašanje bez zaštite, korišćenje intravenskih, zajedničkih špriceva ili ukoliko postoji podatak o primanju transfuzije ili imamo majku pozitivnu na HIV infekciju pre rođenja deteta. Dijagnoza se potvrđuje specifičnim laboratorijskim nalazima. Lečenje ovih bolesnika je dugotrajno, kompleksno i nažalost, u najvećem broju slučajeva bolest se završava smrtno.