Šta su afte i kako se leče

Ako ih niste imali vi, sigurno ste od nekog čuli da se žali jer ima afte u ustima. Afte su mala oštećenja koja se nalaze na ivici jezika i obraznoj sluznici. Veoma su bolne jer prodiru u dubinu sluznice. Leče se jednostavno, ispiranjem sa adekvatnim tečnostima i kortikosteroidima.

U zavisnosti od toga koliko se afti pojavilo u ustima i kako one izgledaju, razlikuju se: male, velike i herpetiformne afte.
Male ili minor afte

Ove afte se javljaju u 80% slučajeva. To su plitka oštećenja sa crvenim rubom, prečnika manjeg od jednog centimetra, smeštene su na ivici jezika i obraznoj sluznici. Istovremeno se može javiti jedna afta ili nekoliko njih. Bolne su jer sežu u dubinu sluznice. Traju oko 7 do 14 dana i spontano zarastaju bez ožiljka. Neki pacijeti se žale da im se afte javljaju u kontinuitetu tokom nekoliko uzastopnih meseci (stalno nastaju nova oštećenja), pa ih nazivamo habitualne afte.

Velike ili major afte

Ovakve afte su mnogo ređe, javljaju se kod oko 10% pacijenata. Najčešće su smeštene na usnama, bočnim ivicama jezika, obraznoj sluznici te mekom nepcu i resici. U poređenju sa malim aftama, ove su veće od jednog centimetra u prečniku i brojčano ih je manje. Za velike afte je karakteristično to što se sa njima javlja upalna reakcija, otok, povišena telesna temperatura, povišena sedimentacija itd. Prodiru dublje u vezivno tkivo zbog čega dolazi do razaranja nervnih završetaka, pa za razliku od malih, nisu bolne. Međutim, zbog dubljeg prodora, treba tri do šest nedelja da bi zarasle a posle toga na mestu gdu su bile ostaje ožiljak.

Herpetiformne afte

Dobile su naziv zbog sličnosti kliničke slike oštećenja kod herpesa. Karakteriše ih velik broj sitnih oštećenja (do 100) koja se međusobno stapaju. Ove afte su veoma bolne jer nastaju na veoma upaljenoj podlozi, najčešće na podjezičnoj i obraznoj sluznici. U slučaju herpetiformnih afti pojačano je lučenje sline, a gutanje i govor su otežani. Traju 7 do 14 dana.
Zbog lečenja, izuzetno je važno da se zna šta je afta a šta herpes. Naime, kod afti se primjenjuju kortikosteroidi, koji se kod herpesa ne smeju davati jer deluju imunosupresivno na T-limfocite.
Karakteristika svih oblika afti, a ujedno i jedan od dijagnostički važnih kriterijuma u razlikovanju od oralnih oštećenja uzrokovanih herpes simplex virusom (HSV), njihov je smeštaj.

Afte se nikad ne javljaju na koži i već spomenutoj funkcionalnoj sluznici, tj. nepcu i zubnom mesu. Herpes se javlja na koži lica, a retko u usnoj šupljini, a kad se i pojavi, to je uglavnom na tvrdom nepcu, tj. na funkcionalnoj sluznici.

Lečenje afti

Lečenje afti u današnje vreme uopšte nije komplikovano. Ono uključuje lokalnu ili sistemsku primenu kortikosteroida, imunostimulacijsku i vitaminsku terapiju. Prvo se nastoji sprečiti bol primenom površinskih anestetika te ispiranjem sa različitim tečnostima, nakon čega sledi smirivanje upale upotrebom kortikosteroida, te pospešivanje epitelizacije i podizanje otpornosti organizma.